Islandia latem jako naturalne laboratorium żywiołów
Letnia Islandia działa jak ogromne, otwarte laboratorium przyrodnicze: wodospady spływają z topniejących lodowców, gejzery wyrzucają przegrzaną wodę, a aktywne wulkany regularnie przypominają, że wyspa wciąż się tworzy. Dla kogoś, kto planuje podróż nastawioną na wodospady, gejzery i wulkany, lato to najbardziej funkcjonalne okno w roku – długie dni, lepsza dostępność dróg i szlaków oraz większa przewidywalność pogody.
Białe noce (przez kilka tygodni w okolicy przesilenia letniego słońce ledwo chowa się pod horyzontem) dają ogromną elastyczność planowania dnia. Można „przesunąć” zwiedzanie najbardziej obleganych miejsc na późny wieczór lub wczesny ranek, gdy większość grup autokarowych już śpi lub jeszcze śpi. Jednocześnie warunki pozostają surowe: nawet w lipcu wiatr potrafi być lodowaty, a ulewny deszcz w połączeniu z niską temperaturą szybko wyjaśnia, dlaczego Islandia nie jest typową destynacją „letnią”.
Wyspa leży na styku płyt tektonicznych i nad gorącą plamą płaszcza Ziemi. Ten zestaw powoduje, że latem wiele zjawisk geotermalnych jest szczególnie „czytelnych”: śnieg i lód ustępują, odsłaniając lawowe pola, kratery i fumarole, a jednocześnie rzeki lodowcowe niosą maksymalne ilości wody, co przekłada się na spektakularną moc wodospadów. Przy planowaniu trasy pod kątem gejzerów i wulkanów praktycznie każdy dzień prowadzi przez obszary aktywne geologicznie.
W sezonie letnim otwierane są także drogi górskie F (tzw. Highland roads), które prowadzą w interior – w stronę takich miejsc jak Landmannalaugar czy Askja. Bez tych dróg duża część „wulkanicznego wnętrza” Islandii pozostaje niedostępna. To jedna z kluczowych różnic między podróżą zimową a letnią: latem można nie tylko oglądać wodospady z pobocza drogi nr 1, lecz także wejść głębiej w teren i stanąć na świeżych polach lawowych czy krawędzi kraterów.
Te same miejsca zimą i latem to właściwie dwa różne światy. Dettifoss przysypany śniegiem i skute lodem jest groźny i trudno dostępny; latem ścieżki są wolne od lodu, a huk wody niesie się po rozgrzanym powietrzu. Z kolei gejzery – choć „działają” przez cały rok – zimą otoczone są zaspami, a para skrapla się na odzieży, błyskawicznie ją wychładzając. Latem ruch po polach geotermalnych jest bezpieczniejszy logistycznie, ale tłumy turystów i rozgrzane, cienkie skorupy gruntu wymagają jeszcze większej dyscypliny poruszania się.
Geologia i geotermia Islandii w wersji dla podróżnika
Styk płyt tektonicznych i ryft śródatlantycki
Islandia leży dokładnie na styku płyty północnoamerykańskiej i euroazjatyckiej. To miejsce, gdzie oceaniczny grzbiet śródatlantycki wynurza się ponad powierzchnię wody. Linia ryftu biegnie przez całą wyspę, a w niektórych miejscach – jak w Þingvellir – granicę płyt można dosłownie zobaczyć. Ten tektoniczny „szew” powoduje rozciąganie skorupy ziemskiej, powstawanie szczelin, zapadnięć i licznych stref wulkanicznych.
Rozciągająca się skorupa jest łatwiejsza do „przebicia” przez magmę. To dlatego na Islandii tak łatwo o linie erupcyjne, rozległe pola lawowe i długie szczelinowe kratery zamiast pojedynczych, samotnych stożków. Dla turysty oznacza to możliwość zobaczenia bardzo różnych form wulkanicznych na stosunkowo niewielkiej powierzchni: od niskich tarcz, przez stożki żużlowe, po ogromne kaldery i pola pęknięć.
Skąd biorą się islandzkie wodospady
Większość spektakularnych wodospadów Islandii ma swoje źródło w lodowcach lub rzekach lodowcowych. Latem tempo topnienia lodowców rośnie, dzięki czemu rzeki niosą znacznie więcej wody – to właśnie dlatego Seljalandsfoss, Skógafoss, Dettifoss czy Gullfoss robią latem tak duże wrażenie. Rzeki spływają po stosunkowo młodych skałach bazaltowych, tworząc progi i uskoki, które z czasem stają się kaskadami.
Inny czynnik to zróżnicowanie twardości skał. Twardsze bazalty czy tufy wulkaniczne tworzą „półki”, po których woda przelewa się do niżej położonych, bardziej miękkich warstw. Erozja wsteczna (cofanie się progu wodospadu pod wpływem podcinania skały) powoduje powstawanie głębokich kanionów – wyraźnie widać to przy wodospadach takich jak Gullfoss czy Haifoss, gdzie rzeka wyżłobiła potężne wąwozy w płytach bazaltowych.
Jak działają gejzery: przegrzana woda w skałach
Gejzer to w uproszczeniu „zawór bezpieczeństwa” systemu geotermalnego. Głęboko pod powierzchnią znajduje się komora wypełniona wodą, która jest ogrzewana przez magmę lub bardzo gorące skały. Ponieważ jest pod wysokim ciśnieniem, może osiągać temperaturę powyżej 100°C bez wrzenia (zjawisko przegrzania). Dopiero gdy część wody zaczyna się przemieszczać w górę wąskim kominem, ciśnienie maleje, woda gwałtownie zamienia się w parę i wyrzuca całą kolumnę cieczy ku górze.
Kluczowe elementy systemu gejzerowego to:
- źródło ciepła – magmowa komora lub gorąca intruzja skalna,
- rezerwuar wody – zwykle gruntowa lub pochodząca z opadów/topnienia,
- komin – system szczelin i kanałów o odpowiednim kształcie i średnicy.
Każda zmiana w którymkolwiek z tych elementów może „uśpić” gejzer lub odwrotnie – przywrócić jego aktywność. Klasyczny Geysir w dolinie Haukadalur obecnie większość czasu pozostaje nieaktywny, za to sąsiedni Strokkur strzela fontanną wody co kilkanaście minut. Z perspektywy turysty wymaga to cierpliwości i stabilnego ustawienia aparatu, ale też zdyscyplinowania – gorąca woda osiąga temperaturę, która bez problemu powoduje głębokie oparzenia.
Rodzaje islandzkich wulkanów, które rzeczywiście zobaczysz
Teoretycznie na Islandii występują różne typy wulkanów: tarczowe (rozległe, o łagodnych stokach, budowane przez rzadką lawę), stratowulkany (warstwowe, bardziej strome) oraz wulkany szczelinowe (ciągi kraterów wzdłuż pęknięć). Z punktu widzenia turysty najczęściej spotykane są:
- Stożki żużlowe – małe, strome pagóry z luźnego materiału piroklastycznego (żużel, lapille), często dostępne krótkim podejściem i świetne jako punkty widokowe.
- Kaldery wypełnione lawą – duże zapadnięte obszary dawnego wulkanu, gdzie można chodzić po zastygłych polach lawowych (np. okolice Krafli).
- Szczelinowe pola erupcyjne – długie linie kraterów i wypływów lawy, które latem są dostępne pieszo, często w formie dobrze oznakowanych szlaków.
Islandia to również wyspa, gdzie zjawiska wulkaniczne są widoczne w codziennej infrastrukturze. Sieć ciepłownicza wykorzystuje wodę ogrzaną geotermalnie, a baseny miejskie, spa i kąpieliska geotermalne działają praktycznie w każdej miejscowości. Przy dłuższej wyprawie, skoncentrowanej na wodospadach, gejzerach i wulkanach, warto „spiąć” dni terenowe wizytą w lokalnych basenach – to część islandzkiej kultury korzystająca z tych samych źródeł energii, które budują krajobraz.
Planowanie trasy: Golden Circle, Ring Road i mniej oczywiste pętle
Logika podziału Islandii na regiony
Przy planowaniu letniej trasy najlepiej podzielić Islandię na kilka kluczowych stref, powiązanych z głównymi atrakcjami geologicznymi:
- Południe – korytarz wodospadów, lodowców i czarnych plaż; stąd najłatwiej dotrzeć do Seljalandsfoss, Skógafoss, Svartifoss i lodowca Vatnajökull.
- Zachód i Golden Circle – gejzery (Haukadalur), spektakularny Gullfoss i styk płyt w Þingvellir; idealny na start lub koniec podróży.
- Północ – okolice Mývatn i Krafla: pola geotermalne, kratery, lawowe pola i wodospady Dettifoss, Selfoss i Goðafoss.
- Interior (wyżyny) – Landmannalaugar, obszary szczelinowe, jeziora kraterowe i świeże pola lawowe; dostępne głównie latem przy sprzyjających warunkach.
Przy układaniu planu podróży skoncentrowanego na geotermii i wulkanach dobrze jest założyć osobny „moduł” na południe (wodospady), osobny na Golden Circle (gejzery + Gullfoss) oraz cały dzień lub dwa na okolice Mývatn. Interior to bardziej zaawansowany dodatek – wymaga auta 4×4 i umiejętności jeżdżenia po drogach F, czasem z brodzeniem przez rzeki.
Golden Circle latem: plusy i minusy klasycznej trasy
Golden Circle (Złoty Krąg) to najpopularniejsza jednodniowa pętla z Reykjavíku, obejmująca zazwyczaj Þingvellir, obszar gejzerów Geysir–Strokkur w dolinie Haukadalur oraz wodospad Gullfoss. Latem ma to kilka mocnych stron:
- krótkie przejazdy, dużo atrakcji w niewielkiej odległości od stolicy,
- dobre drogi, także dla standardowych aut osobowych,
- pełna infrastruktura: parkingi, toalety, punkty informacji, gastronomia.
Minus to tłok. W szczycie sezonu autokary i busy turystyczne potrafią zapełnić parkingi do granic możliwości. Rozsądnym rozwiązaniem jest „obrócenie” schematu zwiedzania: wystartować bardzo wcześnie lub celowo ruszyć po południu, by być przy najpopularniejszych punktach w godzinach wieczornych. Przy białych nocach światło wciąż nadaje się do fotografii, a odpływ ludzi jest wyraźny.
Przy tak zaprojektowanej trasie warto zajrzeć na więcej o podróże, gdzie często pojawiają się praktyczne przykłady łączenia celów geologicznych (wulkany, gejzery, wodospady) z logistyką trasy.
Ring Road: ile dni przy fokusie na wodospady, gejzery i wulkany
Ring Road, czyli droga nr 1, okrąża Islandię i stanowi kręgosłup większości tras. Przy wyraźnym nastawieniu na wodospady, gejzery i wulkany, sensownym minimum jest 8–10 dni, by:
- spokojnie ogarnąć południe (najgęstsze skupisko „pocztówkowych” wodospadów),
- dotrzeć w okolice Mývatn i Krafli na północy,
- zrobić Golden Circle z Reykjavíku lub przy okazji przejazdu,
- dodać choć jeden wypad w głąb interioru.
W praktyce prawie każdy dzień na Ring Road obfituje w wodospady – od przydrożnych, bez nazw na mapach, po ikony z przewodników. Jeśli priorytetem jest geotermia i aktywne pola wulkaniczne, dobrze jest zarezerwować co najmniej dwa pełne dni w rejonie Mývatn oraz jeden dzień na Golden Circle. Przy dłuższej wyprawie można dołożyć Fiordy Zachodnie (Dynjandi) i półwysep Snæfellsnes.
Pętle i objazdy: Snæfellsnes, Landmannalaugar, Mývatn i Krafla
Niektóre z najciekawszych miejsc geotermalnych i wulkanicznych znajdują się poza główną „jedynką”. Warte rozważenia są zwłaszcza:
- Półwysep Snæfellsnes – określany czasem „Islandia w pigułce”: kratery, pola lawowe, klify, plaże i lodowiec wulkaniczny Snæfellsjökull.
- Landmannalaugar – wnętrze wyspy, wielobarwne góry ryolitowe, pola lawowe i gorące rzeki, ale wymagana dobra pogoda i samochód 4×4.
- Okolice Mývatn i Krafla – pola geotermalne Hverir, krater Viti, lawowe labirynty Dimmuborgir, system wulkaniczny Krafla z licznymi ścieżkami pieszymi.
Czas przejazdów często jest większy, niż sugeruje to mapa. Szutry, ograniczenia prędkości, nieprzewidywalna pogoda i przystanki fotograficzne sprawiają, że średnia prędkość realna spada. Przy układaniu harmonogramu bezpiecznie jest założyć 50–60 km/h jako średnią dzienną (łącznie z przerwami), a odcinki po drogach F liczyć osobno – wymagają większej koncentracji i są zwykle wolniejsze.
Najważniejsze wodospady: od znanych ikon po ukryte kaskady
Południowe klasyki: Seljalandsfoss, Gljúfrabúi, Skógafoss
Ściana wodospadów i spacer „za kurtyną”
Seljalandsfoss to przykład wodospadu spadającego z dawnej linii klifu morskiego. Latem za jego ścianą można przejść niemal pełną pętlę. Technicznie to klasyczny wodospad krawędziowy – rzeka przecina jednolitą krawędź bazaltową, a pionowy spadek wynika z odporności skał na cofanie się erozji.
Gljúfrabúi, kilka minut pieszo od Seljalandsfoss, pokazuje inny wariant: wodospad ukryty w szczelinie skalnej. Strumień opada w wąską komorę, do której wchodzi się korytem strumienia. W praktyce oznacza to obowiązkowe wodoodporne buty lub akceptację mokrych skarpet. Wrażenie „komory rezonansowej” to efekt skupienia fal dźwiękowych między pionowymi ścianami kanionu.
Skógafoss, dalej na wschód, działa jak naturalny „generator” mgły wodnej i tęcz – nasłoneczniona południowa ekspozycja plus duża objętość wody dają bardzo stabilne warunki do fotografowania zjawisk optycznych (halo, podwójne tęcze). U góry biegnie szlak wzdłuż rzeki Skóga, gdzie seria mniejszych progów i katarakt pozwala porównać różne fazy erozji rzecznej: od niewielkich stopni po głębokie, wcięte koryto.
Wschodnie kaskady: Svartifoss, Hengifoss, Litlanesfoss
Svartifoss w Parku Narodowym Vatnajökull jest podręcznikowym przykładem kolumn bazaltowych. Sześciokątne słupy powstały w wyniku kontrakcji chłodnącej się lawy. Pionowe pęknięcia (spękania ciosowe) układają się w regularną „organową” fasadę, z której krawędzi spływa woda. Latem podejście jest stosunkowo łatwe, ale w sezonie intensywne topnienie lodowców potrafi podnieść przepływ i wzmocnić huk wodospadu.
Hengifoss i sąsiedni Litlanesfoss we wschodniej Islandii łączą geomorfologię z geologią osadową. Czerwone poziome pasma między bazaltami to cienkie warstwy osadów i gleby spalonych podczas kolejnych erupcji. Sekwencje tych warstw działają jak naturalny rejestr okresów spokoju i aktywności wulkanicznej. Litlanesfoss dodatkowo prezentuje wyjątkowo regularne kolumny bazaltowe, które tworzą „amfiteatr” wokół strumienia.
Potęga rzek lodowcowych: Dettifoss, Selfoss, Hafragilsfoss
Dettifoss na północy to przykład wodospadu zasilanego rzeką lodowcową Jökulsá á Fjöllum. Mętna, szara woda niesie ogromną ilość zawiesiny (mączki lodowcowej), co przyspiesza erozję dna i ścian kanionu. Latem, gdy topnienie lodu jest najsilniejsze, przepływ osiąga maksimum, a mgła wodna potrafi objąć cały punkt widokowy.
Selfoss, położony powyżej Dettifossu, ma formę półkolistej serii progów. Strumień rozdziela się na kilka ramion, co zmniejsza lokalne ciśnienie hydrauliczne na krawędzi i spowalnia cofanie się progu erozyjnego. Hafragilsfoss, niżej w kanionie, pokazuje następny etap: głęboko wcięte koryto i wyraźne tarasy erozyjne po bokach, które są wynikiem stopniowego obniżania się poziomu rzeki w kolejnych epokach klimatycznych.
Wodospady Fiordów Zachodnich i północy: Dynjandi, Goðafoss
Dynjandi w Fiordach Zachodnich przypomina wachlarz – szeroką, schodkową kaskadę, która zwęża się ku górze. To w praktyce sekwencja kilku progów skalnych o różnej odporności. Woda rozlewa się po szerokiej powierzchni skały, tworząc układ cienkich, równoległych strumieni. Podejście do głównej kaskady prowadzi obok mniejszych, nazwanych wodospadów – każdy reprezentuje inną konfigurację spadku i przekroju doliny.
Goðafoss leży bezpośrednio przy Ring Road i jest dobrym przykładem wodospadu o symetrycznym łuku. Kształt wynika z jednorodności skał wulkanicznych i stosunkowo równomiernego przepływu wody. Przy niskich stanach wód widać progi skalne i kanały, którymi rzeka płynęła w przeszłości, zanim „wycięła” aktualny łuk.
Mniej oczywiste wodospady: Haifoss, Gjáin, Aldeyjarfoss
Haifoss to wysoka kaskada opadająca do głębokiego kanionu rzeki Fossá. Zestawienie jej z sąsiednim Granni pokazuje, jak dwa równoległe strumienie mogą różnie reagować na erozję w zależności od geometrii uskoku i struktury skał. Dostęp wymaga przejazdu szutrem, ale latem zwykłe auto z odpowiednim prześwitem zwykle wystarcza przy suchej pogodzie.
Gjáin to mały, zielony amfiteatr erozyjny z kilkoma mniejszymi progami i kaskadami. Z technicznego punktu widzenia to erozyjne „okno” w bazaltach, gdzie lokalne spękania i zmieniona mineralnie strefa skał ułatwiły wcięcie koryta. Efekt wizualny jest skrajnie inny niż surowe, czarne pola lawowe w okolicy.
Aldeyjarfoss w górnym biegu rzeki Skjálfandafljót łączy potężny spadek z niemal idealnym „lasem” kolumn bazaltowych. Woda przecina prostopadły próg zbudowany z silnie spękanego bazaltu; regularność kolumn oznacza stosunkowo jednorodne chłodzenie lawy w czasie tworzenia się pokrywy.
Gejzery i pola geotermalne: gdzie zobaczyć „gotującą się” Islandię
Haukadalur: Strokkur i okolice jako „laboratorium w terenie”
Dolina Haukadalur, oprócz Strokkura, to również szereg mniejszych gejzerów, gorących źródeł i fumaroli (otworów emitujących parę i gazy). Kolor wód i osadów wynika z obecności różnych minerałów oraz mikroorganizmów termofilnych. Błękitne oczka to najczęściej krzemionka (silica) tworząca nieprzepuszczalne dno i białe krawędzie. Żółte i pomarańczowe odcienie wskazują na związki siarki i utleniające się żelazo.
Strokkur wyrzuca wodę z kilku- do kilkunastosekundowym opóźnieniem między charakterystycznym „spuchnięciem” powierzchni a eksplozją. To dobry moment na obserwację przejścia wody z fazy ciekłej do pary w warunkach gwałtownej dekompresji. Tip: przy zdjęciach seryjnych warto ustawić się lekko z boku, a nie na wprost – krople wody lecą po trajektorii łuku, co łatwo kończy się mokrym obiektywem.
Mývatn i Krafla: pełne spektrum aktywności geotermalnej
Rejon Mývatn i system wulkaniczny Krafla to zagęszczenie niemal wszystkich „gorących” zjawisk w jednym obszarze. Na niewielkim dystansie funkcjonują:
- pola solfatarskie (Hverir/Námafjall) – obszary gorących glin, fumaroli i bulgoczących błot,
- kaldera Krafli z kraterem Viti wypełnionym turkusową wodą,
- pola lawowe Leirhnjúkur z aktywną jeszcze w latach 80. strefą erupcyjną.
Hverir to typowy przykład pola hydrotermalnego z silną obecnością gazów siarkowych. Zapach siarkowodoru (H₂S) jest wyraźny, a opary mogą być uciążliwe przy bezwietrznej pogodzie. Błotne kotły (mud pots) powstają tam, gdzie skała jest chemicznie rozpuszczana i przekształcana w glinę przez kwaśne roztwory. Bulgotanie nie wynika z temperatury wrzenia „błota”, ale z ucieczki pary i gazów przez lepką masę.
Leirhnjúkur demonstruje, jak świeża lawa stygnie i jak rozkłada się temperatura na powierzchni pola lawowego. Latem kontrast między czarną lawą a porastającymi ją porostami pokazuje wiek poszczególnych wypływów – im jaśniejsze, tym starsze i dłużej eksponowane na warunki atmosferyczne. Ścieżki prowadzą przez miejsca, gdzie z pęknięć wydobywa się jeszcze gorąca para, a grunt potrafi być wyraźnie cieplejszy niż otoczenie.
Reykjanes: nowoczesna strefa ryftowa „na żywo”
Półwysep Reykjanes, na południowy zachód od Reykjavíku, to ciąg uskoków i szczelin, które ostatnimi laty regularnie przypominają o swojej aktywności erupcjami w okolicach Fagradalsfjall. Poza samymi lawowymi polami z nowych erupcji znajdują się tam liczne pola geotermalne, m.in. w Gunnuhver.
Gunnuhver to przykład strefy, w której dominuje para i gazy, a woda występuje głównie jako kondensat. Podłoże jest bardzo kruche; poruszanie się poza wyznaczonymi kładkami grozi przełamaniem cienkiej skorupy i kontaktem z wrzącą wodą lub parą pod spodem. Strefy o intensywnej kondensacji pary tworzą lokalne mikroklimaty – wilgotność i temperatura powietrza potrafią się tam zmieniać w skali kilku metrów.
Landmannalaugar: kolory ryolitu i gorące rzeki
Landmannalaugar leży na styku systemów szczelinowych i jest budowany głównie przez ryolit (kwaśną lawę o wysokiej zawartości krzemionki). Wysoka lepkość magmy powoduje powstawanie kopuł i grubych pokryw, które nie rozlewają się tak daleko jak bazalt. Mineralne zróżnicowanie i procesy hydrotermalne barwią góry na odcienie pomarańczy, zieleni i czerwieni.
Gorące rzeki w dolinie to efekt mieszania się wód geotermalnych z zimnymi potokami. Temperatura bywa różna w zależności od odległości od źródła oraz aktualnego dopływu zimnej wody (np. po opadach). W praktyce najprzyjemniejsze miejsca do kąpieli znajdują się tam, gdzie gorący dopływ wpada pod pewnym kątem do głównego strumienia – można tam „regulować” temperaturę, przesuwając się w stronę gorącego lub zimnego nurtu.
Hveragerði i doliny geotermalne dostępne z drogi nr 1
Hveragerði, położone niedaleko Reykjavíku, stoi dosłownie na polu geotermalnym. W mieście funkcjonują cieplarnie ogrzewane wodą z głębi, a szlaki piesze prowadzą do dolin z gorącymi potokami (np. Reykjadalur). To przykład zintegrowania energii geotermalnej z codzienną infrastrukturą – od ogrzewania domów po suszenie produktów rolnych.
Wędrówka do Reykjadalur latem jest technicznie prosta, ale trzeba liczyć się ze zmienną pogodą i nagłymi podmuchami wiatru na grzbiecie. Sama dolina pokazuje, jak geotermia „wychodzi” na powierzchnię: od drobnych parujących szczelin po większe kotły błotne i gorące strumienie. Z punktu widzenia geotermiki to klasyczny system konwekcyjny – woda krąży w głąb, nagrzewa się, unosi ku górze i wypływa tam, gdzie skały są uszczelinione najbardziej.
Bezpieczeństwo na polach geotermalnych w praktyce
Na terenach geotermalnych kilka zasad ma charakter czysto fizyczny, a nie „umowny”:
- skorupa gruntu nad gorącymi kanałami może mieć kilka centymetrów grubości – wytrzyma ptaka, ale nie człowieka,
- para wodna pod ciśnieniem łatwo przekracza 100°C; oparzenia parą są szybsze i groźniejsze niż gorącą wodą przy tej samej temperaturze,
- gazy (H₂S, CO₂) mogą lokalnie wypierać tlen z najniższych partii terenu, zwłaszcza w bezwietrznych zagłębieniach.
Uwaga: ogrodzenia i kładki są zwykle ustawione dokładnie tam, gdzie przebiegają aktywne szczeliny. „Tylko krok poza” oznacza realne ryzyko. Dla fotografów statyw i teleobiektyw dają znacznie więcej swobody niż fizyczne podchodzenie pod samą krawędź fumaroli czy kotła błotnego.
Aktywne wulkany latem: od Fagradalsfjall po Heklę
Fagradalsfjall i okolice: nowe pola lawowe z ostatnich lat
System szczelinowy na południowej części półwyspu Reykjanes (m.in. Fagradalsfjall) wszedł w nową fazę aktywności. Lawa wypływa tam nie z klasycznego stożka, lecz z liniowych szczelin (erupcja szczelinowa). Z turystycznego punktu widzenia oznacza to rozległe, stosunkowo niskie pola lawowe, które da się oglądać z kilku kierunków bez ekspozycji na duże przewyższenia.
Świeża lawa jest ostra jak szkło – to w praktyce stłuczone, spienione szkliwo bazaltowe. Nawet gdy powierzchnia wydaje się „martwa”, pod spodem mogą jeszcze krążyć gorące gazy; cienkie pokrywy zapadają się jak tafla lodu. Dlatego lokalne służby regularnie zmieniają przebieg szlaków, a stare ścieżki wprowadzone „na dziko” bywają zamykane.
W tym miejscu przyda się jeszcze jeden praktyczny punkt odniesienia: Nawałnica krok po kroku: co dzieje się w chmurze burzowej.
Latem, przy długim dniu, sensowne jest wyjście popołudniu i powrót wieczorem – rozgrzana w ciągu dnia lawa oddaje ciepło, a parowanie z nowych pęknięć jest najlepiej widoczne przy